Je pakt je telefoon om even de tijd te checken. Tien minuten later scrol je nog steeds, en hoe laat het is weet je nog altijd niet. Herkenbaar? Je bent niet de enige. Veel mensen merken dat hun telefoon aandacht opslokt, ook als ze dat niet willen. De vraag is: wat gebeurt er als je hem een tijdje minder gebruikt? Daar is de afgelopen jaren serieus onderzoek naar gedaan, met verrassende uitkomsten.

Twee weken zonder mobiel internet

In 2025 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS Nexus een studie van onderzoekers uit de Verenigde Staten en Canada. Zij vroegen deelnemers om twee weken lang al het internet op hun smartphone te blokkeren met een app. Bellen en sms’en kon nog gewoon, en op een computer mochten ze ook online. Het ging dus echt om de telefoon als ‘altijd-aan’-apparaat.

De deelnemers werden willekeurig in twee groepen verdeeld. De ene groep begon direct met blokkeren, de andere groep twee weken later. Zo konden de onderzoekers de groepen goed vergelijken. De gemiddelde schermtijd daalde tijdens de blokkade van ruim vijf uur naar ongeveer tweeënhalf uur per dag.

De resultaten waren opvallend. Ruim 70 procent van de deelnemers ging erop vooruit in welbevinden of mentale gezondheid. Ook hun volgehouden aandacht verbeterde: het vermogen om langere tijd geconcentreerd te blijven. Volgens de onderzoekers was die verbetering ongeveer even groot als het verschil dat tien jaar ouder worden normaal oplevert, maar dan in omgekeerde richting.

Een kanttekening hoort erbij. Lang niet iedereen hield het vol: maar een kwart van de deelnemers blokkeerde het internet op minstens tien van de veertien dagen. Dat zegt ook iets over hoe lastig het is om je telefoon los te laten.

Een week zonder sociale media

Je hoeft niet meteen alles uit te zetten. Onderzoekers van de University of Bath lieten in 2022 een groep volwassenen tussen 18 en 72 jaar een week stoppen met sociale media. Een andere groep ging gewoon door.

Wie een week pauzeerde, kreeg gemiddeld zo’n negen uur per week terug. Na die ene week voelde deze groep zich duidelijk beter: hun welbevinden ging omhoog en ze hadden minder klachten van somberheid en angst dan de groep die bleef scrollen. Het onderzoek was klein en kort, maar laat zien dat zelfs een korte pauze iets kan opleveren.

Waarom helpt een pauze?

Precies verklaren waarom het werkt, kunnen onderzoekers nog niet. Wel zijn er logische verklaringen. Elke melding vraagt even je aandacht, ook als je er niet op reageert. Je hoofd staat daardoor vaker ‘aan’. Zonder die prikkels is er meer rust en ruimte voor andere dingen. In het onderzoek met de internetblokkade gingen mensen meer tijd besteden aan bijvoorbeeld contact met anderen in het echt, bewegen en buiten zijn. Ook het vergelijken met anderen op sociale media valt weg, en dat kan schelen in hoe je je voelt.

Belangrijk om te weten: je telefoon is niet ‘slecht’. Hij helpt je contact te houden, je werk te organiseren en informatie te vinden. Het gaat om de balans, en om het gevoel dat jij bepaalt wanneer je hem gebruikt.

Zo geef je jezelf een digitale pauze

Je hoeft niet meteen twee weken offline. Begin klein en kijk wat het met je doet.

• Kies een vaste offline-tijd. Bijvoorbeeld het eerste uur na het opstaan of het laatste uur voor het slapen.
• Zet meldingen uit voor apps die niet dringend zijn. Je kijkt dan zelf wanneer het jou uitkomt.
• Leg je telefoon buiten handbereik als je wilt focussen, bijvoorbeeld in een andere kamer of in een la.
• Probeer een week zonder één app. Verwijder de sociale-media-app die je het meest gebruikt van je telefoon en kijk wat je mist (en wat niet).
• Gebruik een blokkeer-app of de schermtijdinstellingen van je telefoon om mobiel internet op vaste momenten uit te zetten.
• Vul de vrijgekomen tijd bewust in: een wandeling, een gesprek, een boek of gewoon even niets.
• Let op hoe je je voelt. Schrijf aan het eind van de dag kort op hoe je slaap, stemming en concentratie waren.

Lukt het een dag niet? Geen probleem. Een digitale pauze is geen examen. Elke keer dat je bewust kiest, is winst.

Merk je dat stress je te veel wordt? Neem contact op, we denken graag met je mee.

Bronnen

• Castelo, N., Kushlev, K., Ward, A.F., Esterman, M. & Reiner, P.B. (2025). Blocking mobile internet on smartphones improves sustained attention, mental health, and subjective well-being. PNAS Nexus. Link
• Lambert, J. et al. (2022). Taking a One-Week Break from Social Media Improves Well-Being, Depression, and Anxiety: A Randomized Controlled Trial. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking. Link
• University of Bath (2022). Social media break improves mental health: new study. Link