Stel je voor: elke week een lange vrije dag, zonder dat je salaris daalt. Klinkt te mooi om waar te zijn? In verschillende landen hebben honderden organisaties het de afgelopen jaren uitgeprobeerd. En de uitkomsten zijn verrassend positief, zeker als het gaat om stress en vermoeidheid. Tegelijk is het goed om te kijken wat er precies is onderzocht, en wat nog niet.
Wat is een vierdaagse werkweek precies?
In de proeven die we hier bespreken gaat het om het zogenoemde 100-80-100-model: je krijgt 100 procent van je salaris, werkt ongeveer 80 procent van de tijd, en levert 100 procent van het werk. Dat is iets anders dan je gewone uren in vier lange dagen proppen. Het idee is dat je slimmer gaat werken, zodat je in minder tijd hetzelfde bereikt.
De grote Britse proef
In de tweede helft van 2022 deden 61 Britse bedrijven met samen bijna 2900 werknemers zes maanden mee aan een proef met de vierdaagse werkweek. Het ging om heel verschillende organisaties, van kleine bureaus tot grotere bedrijven. De resultaten werden begin 2023 gepubliceerd door onder meer de denktank Autonomy en onderzoekers van universiteiten.
- 71 procent van de werknemers gaf aan minder burn-outklachten te hebben.
- 39 procent voelde minder stress.
- Ook angst, vermoeidheid en slaapproblemen namen af.
- Het aantal mensen dat vertrok, daalde flink.
- 56 van de 61 bedrijven (92 procent) besloten door te gaan met de vierdaagse week.
Een kanttekening: de bedrijven deden vrijwillig mee. Organisaties die er vooraf al in geloofden, hadden misschien meer kans op succes.
Wetenschappelijk vergeleken met een controlegroep
In 2025 verscheen een grondigere analyse in het tijdschrift Nature Human Behaviour. Sociologen Wen Fan en Juliet Schor (Boston College) en collega’s bekeken gegevens van bijna 2900 werknemers bij 141 organisaties in zes landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Australië en Ierland. Belangrijk verschil met eerdere rapporten: ze vergeleken de deelnemers met een groep bedrijven die gewoon vijf dagen bleef werken.
Ook in deze vergelijking zagen de onderzoekers dat werknemers met een vierdaagse week erop vooruitgingen in burn-outklachten, werktevredenheid, mentale gezondheid en lichamelijke gezondheid. Hoe kwam dat? Volgens de onderzoekers vooral door drie dingen: mensen sliepen beter, waren minder vermoeid en voelden zich beter in staat om hun werk te doen. Wie zelf het meest in uren omlaag ging, merkte gemiddeld de grootste verbetering.
Wat opvalt: de organisaties kregen vooraf een paar maanden om hun werk anders in te richten. Ze schrapten bijvoorbeeld overbodige vergaderingen en andere tijdvreters. Een vierdaagse week werkt dus niet vanzelf. Het vraagt om echte veranderingen in hoe je werkt.
Wat kun je ermee, ook zonder vierdaagse week?
Niet iedereen kan morgen overstappen op vier dagen. In de zorg, het onderwijs of in ploegendiensten ligt het vaak ingewikkelder. Toch kun je veel leren van deze proeven. De winst zat vooral in herstel en in efficiënter werken. Daar kun je ook zelf, of met je team, mee aan de slag.
- Kijk kritisch naar vergaderingen. Is elk overleg nodig? Kan het korter, of met minder mensen?
- Plan blokken voor geconcentreerd werk zonder mail en meldingen.
- Bescherm je hersteltijd. Een vrije avond of weekend werkt alleen als je echt loskomt van je werk.
- Let op je slaap. Slaap bleek in het onderzoek een belangrijke schakel tussen minder werken en je beter voelen.
- Bespreek het in je team. Welke taken leveren weinig op? Wat kan anders of kan weg?
- Werkgever? Overweeg een proef van een paar maanden, met goede voorbereiding en duidelijke afspraken over wat je meet.
De vierdaagse werkweek is geen oplossing voor alle werkstress. Maar het onderzoek laat zien dat minder uren, met behoud van salaris en een slimmere manier van werken, voor veel mensen duidelijk meer lucht kan geven.
Merk je dat stress je te veel wordt? Neem contact op, we denken graag met je mee.