Bij arbeidsomstandigheden denken veel mensen aan helmen, tilhulpen en goede bureaustoelen. Maar de Arbowet gaat ook over werkdruk, pesten en agressie. Die risico’s heten in de wet psychosociale arbeidsbelasting, afgekort PSA. En net als bij fysieke risico’s ben je als werkgever verplicht er iets aan te doen.

In dit artikel lees je wat PSA is, wat de wet van je vraagt en hoe je het in vier stappen aanpakt.

Wat is psychosociale arbeidsbelasting?

PSA is de verzamelnaam voor factoren in het werk die stress veroorzaken. De Arbowet noemt er vijf:

• werkdruk;
• pesten;
• agressie en geweld;
• discriminatie;
• seksuele intimidatie.

Het gaat dus om twee soorten risico’s: te veel of te zwaar werk, en ongewenst gedrag. Beide kunnen leiden tot stressklachten en uitval.

Wat staat er in de wet?

Arbowet, artikel 3 lid 2. De werkgever voert een beleid dat psychosociale arbeidsbelasting voorkomt. Als voorkomen niet kan, moet het beleid de belasting beperken.

Arbobesluit, artikel 2.15. Dit artikel maakt het concreet. Als werknemers aan PSA kunnen worden blootgesteld, moet je:

• de risico’s beoordelen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E);
• in het plan van aanpak maatregelen vastleggen en die ook uitvoeren;
• werknemers voorlichting geven over de risico’s en over de maatregelen.

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of organisaties beleid hebben om PSA te voorkomen.

Waarom is het meer dan een verplichting?

De cijfers laten zien dat er werk aan de winkel is. Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 van TNO en het CBS vindt 37 procent van de werknemers dat er (extra) maatregelen nodig zijn tegen werkdruk en werkstress. Die behoefte is het grootst in het onderwijs en de zorg. En van de werknemers die zich ziek meldden, zei ruim 22 procent dat het verzuim geheel of gedeeltelijk door het werk kwam.

Aanpak in vier stappen

Stap 1: breng de risico’s in beeld. Neem PSA op in je RI&E. Kijk niet alleen óf er werkdruk is, maar ook waar die vandaan komt: te weinig mensen, onduidelijke taken, veel onderbrekingen, weinig regelruimte? Vraag het aan medewerkers zelf, bijvoorbeeld via een vragenlijst of teamgesprekken. Doe hetzelfde voor ongewenst gedrag.

Stap 2: maak een plan van aanpak. Leg per risico vast welke maatregel je neemt, wie ervoor verantwoordelijk is en wanneer het klaar moet zijn. Pak problemen zoveel mogelijk bij de bron aan. Een cursus timemanagement helpt weinig als het werk structureel niet past in de beschikbare tijd.

Stap 3: geef voorlichting. Zorg dat medewerkers en leidinggevenden weten wat de risico’s zijn, welke afspraken er gelden en waar ze terechtkunnen. Denk aan een gedragscode, een vertrouwenspersoon en een duidelijke manier om ongewenst gedrag te melden.

Stap 4: houd het actueel. Een RI&E is geen document voor in de la. Werk hem bij als er iets belangrijks verandert, bijvoorbeeld na een reorganisatie, bij een flinke toename van de werkdruk of na een incident.

Veelgemaakte fouten

• PSA overslaan in de RI&E. Fysieke risico’s staan erin, werkdruk en ongewenst gedrag niet.
• Wel meten, niets doen. Een onderzoek naar werkdruk zonder vervolg maakt medewerkers alleen maar sceptischer.
• Alleen het individu aanpakken. Trainingen in stresshantering zijn nuttig, maar vervangen geen maatregelen in het werk zelf.
• Medewerkers niet betrekken. De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft een rol bij de RI&E en het plan van aanpak. En medewerkers weten zelf vaak het best waar het knelt.

Meer achtergrond? Lees ook ons artikel over burn-outklachten in Nederland.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Wil je werkdruk en werkstress in jouw organisatie aanpakken? Neem contact op, we denken graag met je mee.

Bronnen

• Stichting A+O fonds Rijk. Relevante wetteksten rond werkdruk (Arbowet artikel 3 lid 2 en Arbobesluit artikel 2.15). Bekijk de wetteksten
• NEN. PSA-beleid opnemen in RI&E en plan van aanpak. Lees het artikel
• Arboportaal, Ministerie van SZW (2026). Burn-outklachten onder werknemers blijven toenemen. Lees het nieuwsbericht